Улогата на писателот е да ги собере фосилите на реалноста распрскани наоколу и да го украси ѕидот на нашата историја со нив.

Во претходниот напис од оваа серија, додека ја славевме десетгодишнината од референдумот во Источен Тимор, прикажавме како меѓународната заедница застана и ги поддржа луѓето од Источен Тимор. Во овој дел ќе го интервјуираме тиморскиот писател Абе Барето Соарес за да го рашириме есејот „Национализмот на Тиморците, виден низ очите на неговите поети“ кој е издаден неодамна.

Абе (или неговиот кибер-псевдоним Женувем Еурито, како што бил и нарекуван од неговите пријатели во младоста) е блогер од 2007 година и ги споделува своите зборови и мисли на четири јазици, анализирајќи често литературни дела кои се важни за самоопределувањето на неговата земја. Покрај ова, Абе детално дискутира за создавањето на национална свест по борбата за независност.

Користејќи ги предностите на блоговите за да ги негува на оригинален начин глобалните врски и разговори на далечина, тој ги опишува своите блогови како „слатки зборови, грижливи зборови, на место каде што луѓето зборуваат еден со друг, споделувајќи работи како што се прашањата „што“ и „како“ животот се одвива во светот“.

Но, зборовите и дејствувањата на Абе не биле отсекогаш вака слободни, како што и самиот изјави за време на индонезиската окупација на Источен Тимор.

Се чувствував како рацете и устата да ми се врзани. Не можев да кажам што чувствувам за Источен Тимор.

Global Voices Online (GVO): Каде беше пред 10 години? Можеш ли да ни кажеш нешто повеќе за твојот живот?

Абе Барето Соарес (АБС): За време на референдумот, јас бев во странство. Во тој период бев во Португалија. Гласав заедно со други сонародници во Лисабон. Заминав од Источен Тимор за да продолжам со моите универзитетски студии и го избрав англискиот јазик за главен предмет во универзитетот Гадџах Мада во Јогјакарта, Индонезија. Потоа, отидов во Канада за да учествувам во програма за културна размена во почетокот на септември 1991 година. Масакрот во Санта Круз се случи на 12 ноември 1991 година, кога јас бев при крај на програмата. Грижејќи се за мојата лична безбедност, одлучив да останам во Канада и да барам политички азил. Таму останав 7 години, борејќи се за слободен и независен Источен Тимор преку дипломатски и културни активности (користејќи ја музиката како начин за привлекување на вниманието на надворешниот свет кон настаните во земјата). Имав можност да поминам година и пол во Португалија, од пролетта 1998 година до есента 1999 година. Потоа, заминав за Макао каде што изучував новинарство во португалската новинарска агенција Луса (од октомври 1999 година до март 2000 година). Се вратив во Источен Тимор во јули 2000 година. Оттогаш, учествувам во мисии на ОН во Источен Тимор како помошник за информации и како преведувач и толкувач.

Сведоштво на Абе Барето Соарес за документарецот на Стивен Маршал „Помрачување на Источен Тимор“ (8' | 1997) за слабата застапеност на мејнстрим медиумите во Источен Тимор за време на индонезиската окупација. Кликнете на сликата за да го видите документарецот.

GVO: Колку и како Ви беше достапна литературата на Источен Тимор за време на индонезиската окупација?

За време на индонезиската окупација, додека студирав во Јогјакарта, наидов на книги за Источен Тимор како што е „Источен Тимор: Национализам или колонијализам“ од Џил Џолиф, новинар од Австралија. Во оваа книга го открив починатиот тиморски поет, Франциско Борја де Коста. Еден дел од поезијата во неговата книга: „задушете го мојот револт/со врвот на вашите бајонети/ измачувајте го моето тело/ во оковите на вашата империја/ потчинете ја мојата душа /во верата на вашата религија…/“ навистина го разгори национализмот во мене. А преку книгата „Фуну: Незавршената сага за Источен Тимор“ од Жозе Рамос-Орта (сегашен претседател на Републиката Источен Тимор) го открив Фернандо Силван.

Pedem-me um minuto de silencio pelos mortos mauberes.
Respondo que nem por um minuto me calarei.

Fernando Sylvan

GVO: Често го цитирате тиморскиот поет Фернандо Силван. Како ја користите поезијата за никогаш да не молчите, како што вели горенаведената поема?

АБС: Поетот е говорник на неговата ера. Тој или таа треба да ја прекине тишината кога има опресија. Живеејќи на оваа планета, ние сме во постојана битка меѓу светлината и темнината. Поетот треба да биде на чело, со факелот во раце. Тој или таа е „воин на светлината“. (Го позајмувам овој концепт од Паоло Коелјо, бразилскиот писател).

Како уметник треба да сум спремен во секој момент да се вклучам во духовната војна. Зборовите се моите мечови. Да се надеваме дека моите зборови ќе ги натераат луѓето да кажат дека можат да бидат во мир со себе во создавањето на хармонија на оваа прекрасна планета.

Белешки од Musafir 48

GVO: Дали твоите блогови на четири различни јазици го одразуваат начинот на кој луѓето комуницираат во Источен Тимор?

АБС: Тиморците сакаат да сум креативен во искористувањето на „благодатот“ на колонијализмот и глобализацијата. Покрај мојот мајчин јазик - тетум и мајчиниот јазик на татко ми - галоле, користам исто така и англиски и индонезиски во мојата книжевна кариера. Горд сум што ги користам за да ги пренесам своите чувства и мисли. Би сакал навистина да направам и португалски блог наскоро.

Абе (од десно) на Фестивалот на писатели и читатели во Убуд (2007). Слика од theunspunblog.com искористена со дозвола.

GVO: Зошто ја имате создадено категоријата Korespondensia Literarie (Книжевно допишување) на вашите блогови?

АБС: Ја додадов категоријата „Korrespondensia literaria“ на мојот блог на тетум јазикот во обид да им го пренесам на читателите литературното допишување што го имав со моите пријатели преку СМС. Практичната страна на ова е што со пренесувањето на пораките на блогот јас ќе ги зачувам. Како човек што се занимава со литература јас морам постојано да комуницирам со пријатели од целиот свет. Сакам да научам од нив. Сакам да ја пренесувам филозофијата на Greenpeace „мисли глобално, а дејствувај локално“.

[SMS:] ITA-BOOT NIA BATINA/ha’u moras todan: ha’u klamar terus/fó lisensa mai ha’u-ata atu kaer Ita-Boot nia batina/fakar mós Ita-Boot nia mina oliveira domin nian mai ha’u-ata/ hodi nune’e ha’u bele di’ak filafali ho lalais// [21:51:11//11-2-2009]
Resposta sira:
1.R. D. = “Se mak bulak ida ne’e?” [maisumenus tuku 10 kalan]
2.Suzana TP = “Diak pois há’u haruka ba suli hanesan tasi” [22:08:53//11-2-2009]
3.Atoi R. = “Obrigado maibé ha’u la kompriende” [22:18:00//11-2-2009]
4. Pe. Olá = “Sajak ne’e tau nia titulu, Jesus. Bele atrai liu” [11:55:12//12-2-2009]
5.F.Nascimento = “We matan mos, we liman diak, halo suli mai, fakar mos mai, ami iha lerek susar no terus laran. Tan Ita Boot, ami Nain deit. Laran luak tebes no kmanek wain basuk.”[12:56:05//12-2-2009]

Sonhos dos Poetas Loucos

Lia-na’in sira-nia mehi hatutan no lolo liman ba malu
Lia-na’in sira-nia mehi bidu no tebe hadulas mundu rai klaran
ho haksolok

Lia-na’in sira-nia mehi fanun ha’u,
no ema lubun maka sei toba dukur
–
Fevereiru 2009

Блогови од Абе Барето Соарес:

Dadolin-Poetry from the Land of Lafaek-Crocodile: A Space for Poetic Mind and Poetic Feeling (Dadolin - Поезија од земјата на Lafaek - крокодилот: Место за поетските умови и поетското чувство), на англиски, тетум, бахаса и галоле.

Овој е првиот од серија написи со кој ќе ја одбележиме десетгодишнината од јавниот референдум во Источен Тимор кој доведе до меѓународното признавање на земјата. Во првиот напис ние ја нагласивме поддршката на меѓународната заедница за слободата на Источен Тимор. Во овој напис, го интервјуиравме Абе Барето Соарес, еден од организаторите на настаните за славење на солидарноста што се одвиваше во август и септември во 2009 година.

Првата книга за хомосексуалците која е преведена на арапски, откако оригинално е издадена на англиски јазик, наиде на проблеми веднаш по печатењето.

Книгата „Патувања на хомосексуалците во муслиманскиот свет“, збирка од приказни собирани од колекции од муслимански и не-муслимански писатели и уредена од новинарот Мајкл Луонго, беше преведена на арапски од издавачот Arab Diffusion.

Издавачот, пак одбрал да го преведе зборот хомосексуалец како شاذ (shaath), збор што значи ‘девијантен ‘ или ‘перверзен';-на разочарување на авторите и хомосексуалната заедница со арапски говор.

Загриженоста за преводот избран од издавачот рефлектира поширока загриженост околу негативната терминологија која се користи во арапските медиуми општо за опишување на хомосексуалците. Организациите за правата на хомосексуалците и индивидуалците во арапскиот свет ги  притискаат медиумите да започнат да го користат зборот مثلي (mithlyy) - термин без негативната конотација поврзана со shaath.

Низ арапскиот свет  хомосексуалноста останува табу и во целост не е одобрена од општество.
Bint el Nas, сајт за LGBTQ жени (LGBTQ  - термин кој означува разноликост во сексуалниот и половиот идентитет) поврзани со арапскиот свет кои се обидуваат да ја сменат тесната слика за хомосексуалците вели:

Арапскиот јазик нема позитивни зборови за да се искажат емоционалните или сексуалните врски помеѓу двајца луѓе од ист пол. Познати изрази во формалниот или класичниот арапски се негативни или деградирачки: „shouzouz jinsi“ (неприродна или абнормална сексуалност), „loowat“ (хомосексуален акт помеѓу мажи, во врска со приказната за пророкот Лот од  Библијата или Лут од Куранот) и „sihaq“ (хомосексуален акт помеѓу жени). Сепак, за време на последните години од дваесеттиот век, некои социолози, психолози и новинари со развиена професионална свест, започнаа да го користат позитивниот израз „junusiya misliya“, што претставува точен превод за хомосексуалноста - збор кој најпрво бил користен  во европските јазици низ светот пред 100 години.

BBint el Nas издаде речник од позитивни арапски изрази за сексуалноста, кој може да се погледне овде.

Многу луѓе се фрустрирани од тоа што конвенционалните медиуми не ги применуваат позитивните изрази и што тие не се користат од општество. Алжирскиот блогер Belphoros, пишувајќи на својот блог L'Algerie en Rose, го посочува токму тоа:

Il existe tres peu de terme en arabe, on n'aime pas nommer les choses, en ignorant les choses on croit les anuler, les nier, mais ca marche pas, c'est de l'hypocrrisie, il faut affronter les choses et avoir le courage de les nommer, essayons d'appeler Un CHAT un CHAT.

Тој продолжува:

Les termes qui concerne l'homosexualite' sont tres pejoratifs, …
Il faut qu'il y ai des termes neutres qui nous identifient, on doit travailler pour traduire les termes, enrichir le dictionnaire arabe, …

Belpheros повикува да се забранат сите понижувачки термини за хомосексуалноста употребувани во медиумите и нивно заменување со неутралниот термин mithlyy (за маж хомосексуалец) и mithlyya (за жена хомосексуалец).

Во 2006 година, Хала Горани од CNN го напиша овој напис известувајќи за хомосексуалноста во Бејрут. Кога арапските спикери од CNN биле прашани за најдобар превод за „хомосексуалец“ на арапски, тие си дале следните одговори:

Си ги почешаа главите. „Luti“ беше еден предлог. „Shaz“ беше понуден по имеил. Овие термини се широко познати, но всушност на арапски се преведуваат како „перверзен“ или „девијантен“.

Иако се повеќе позитивната терминологија се применува во некои главни публикации како либанскиот Al-Akhbar, единствениот арапски весник кој ги застапува правата на LGBTQ и ги покрива случувањата во врска со нив во позитивно светло, во повеќето случаи хомосексуалците се портретирани негативно во медиумите и истите негативни термини се користат одново и одново.

Nireblog неодамна воскресна пост оригинално напишан од Рики на Gayboyweekly:

Повикувајќи се на употребата на зборот „shaath“, Рики прашува:

الشذوذ بصفة عامة وباختصار هو ان يفعل الانسان شيء ضد طبيعته،فالمجرم شاذ والارهابي شاذ. وللاسف،يطلق بعض الناس لقب شاذ على المثليين،إما عن جهل او عمد،والسؤال المحير: كيف يطلقون لقب شاذ على المثليين ويقولون انهم يفعلون عكس طبيعتهم

Тој посочува:

لقد خلق المثليين بطبيعتهم كما خلق المختلفين جنسيا بطبيعتهم،فالمثليين والمختلفين جنسيا اناس طبيعيين لا يختلفون عن بعضهم لا بالانسانية ولا بالشكل ولا بالطبيعة ….والشاذ الحقيقي هو الذي يسعى دائما لاقصاء الاخر

Уредникот на „Патувања на хомосексуалците во муслиманскиот свет“ Мајкл Луонго бараше од издавачот да употреби по неутрален превод, но книгата веќе беше дистрибуирана и тешко дека ќе биде променета.

Ричард Амон, кој пишува за Globalgayz и коавтор на книгата известува:

„Жално е што оваа книга, која е искрено сведоштво за хомосексуалецот во муслиманскиот свет да биде со погрешно преведен наслов со термин кој ги понижува хомосексуалците. Жално е што дојдовме толку далеку во борбата за правата на хомосексуалците и нивното признавање за еден не освестен јордански издавач јавно да не понижи.“

И покрај негативниот одговор на преводот на насловот, факт е дека книгата беше преведена и издадена за дистрибуција на арапски и тоа само по себе е големо постигнување. И бидејќи поголемиот број литература  и информации кои се однесуваат на хомосексуалците не се преведени ниту издадени на арапски, на оние од арапскиот свет кои не знаат некој од европските јазици им беше одземена можноста да станат свесни, едиуцирани и себе афирмирани преку изложување на јавна расправа.

На блогот на весникот Huriyah's, уредникот  Afdhere Jama ја  посочува оваа точка, велејќи:

јас повеќе би сакал кога би се користел зборот“مثلي”/”mithlee”, кој литерарно означува „ист (i.e, ист -секс)“. Но многу е значајно што воопшто има превод на арапски на оваа книга што и би се занемарила употребата на овие груби зборови.  Повеќе ме интересира содржината на книгата … отколку насловот.

“Во твоето небо колку месечини лебдат?. Ова е клучната фраза во 1Q84 [јапонски], Ichi Kew Hachi Yon, (Q на Јапонски се чита исто како 9), новото 2 поглавје од романот на познатиот писател на бестселери Харуки Мураками, кој за помалку од две недели продаде повеќе од 960.000 копии.

1Q84.од корисник на Flickr

Благодарение на вештата и тивка промотивна кампања, во која беа објавени единствено насловот и датумот на издавање, само тие што ја купија книгата дознаа каков свет им припремил Харуки овој пат.

Книгата наскоро ќе биде преведена и на други јазици, а во меѓувреме некои јапонски блогери, кои ја прочитале во неколку дена, дебатираа за долго очекуваната новела.

Фушиги го цитираше Мураками кој во интервју за магазионт Време, минатиот септември го кажа следното:

Ја пишувам книгата скоро две години и ќе биде најголемата книга што сум ја напишал.
Сите мои книги се чудни љубовни приказни. Ги сакам тие теми. И оваа книга ќе биде една долга, невообичаена љубовна приказна..

Но како читателите всушност ја интерпретираа приказната и што ги фасцинира најмногу? Подолу ви претставуваме неколку цитати од блогери кои ја анализираат атмосферата и пораката во содржината на 1Q84…трудејќи се да не навлегуваат во детали на истата!

Блогерот од Life is a MacGuffin се чини ја доловил мистериозната приказна на заплетот.

いやあ、面白かったです。ある意味で自分の期待を裏切るような方向に話がどんどん進んでいったんですけどね。もちろん村上春樹作品なので、普通のミステリーのように最後に全てがきれいに解決するわけじゃないと覚悟はしてました。

[…]

この作品では、2つの月が浮かぶ夜空が出てきたりして、虚構であるところはあくまでも虚構でしたけど、特定の団体（連合赤 軍、ヤマギシズム、オウム真理教、エホバの証人）や、若い女性作家に芥川賞を取らせようとするところ（綿矢りさor金原ひとみ？）など現実世界の事象を容 易に想起させる記述もありました。そういう虚構と現実のバランスがすごくよかったです。

Како во коментарот погоре, многу читатели забележуваат значајно влијание во новелата на „новите“ религии и врската помеѓу нив, за кои Мураками истражуваше при пишувањето на неговото научно дело Подземје во 1997.

Geiheimagent анализира што според него е безусловната порака во 1Q84.

もっと言ってしまえば、ポスト・オウム的な小説である。

[…]

また、治癒をとりあげて作品を眺めてみると、この作品全体が治癒の物語と呼ぶこともできよう。おそらくそれは斎藤環がうん ざりする類の典型的な「トラウマ話」と呼ぶことができる。このような物語は、言ってしまえば『リーサル・ウェポン』と同様だ。しかし、『１Ｑ８４』では治 癒が最終的な救済として描かれることはない。

[…]

とどまり続けることがこの作品のなかでは肯定されているのだろう。あちら側に足を踏み入れることなく、別な生き方を選択 することの可能性が提示されている、と言っても良い。全面的かつ最終的な救済はありえない。しんどいことは再びやってくる。しかし、それを受容しなけれ ば、また別な幸福の可能性もあり得ないものとなる。それは的を射た意見だし、同意もできる考え方だと思う。

Јуми51 ги повикува луѓето кои не ја прочитале книгата и не сакаат да ги знаат деталите да не го читаат коментарот понатаму. (Сепак бидејќи немаме намера да им откриваме на читателите ќе преведеме прочистени коментари)

下巻の最初の方で村上春樹自身が以前に、この１Ｑ８４について「恐怖」がテーマの一つとなる作品だみたいなことを言ってたらしい、ということを思い出して、納得した。
その恐怖って言うのも、派手なものじゃなくて、だんだんと得体のしれない何かが、自分を蝕んでいったり、身の回りにおかしなことを起こしたりする、っていう感じの「恐怖」。
映画で例えるなら「シャイニング」？
最近読んだ本で例えるなら「ねじの回転」？
主人公たちのまわりが少しずつおかしくなって、だんだんと親しい人がいなくなるあたり。
恐怖が忍び寄ってくる感じは印象的だった。

[…]

１Ｑ８４が今までにない、というか新鮮だなと自分が感じたのは「私には愛があります」みたいなことを言えちゃう主人公の存在。
大事なところで、そんなストレートで暗示的じゃないことを言う主人公は今までいなかった気がする。
１Ｑ８４の主人公は、そもそも女だし。

На 17-ти мај, на 88-годишна возраст, почина уругвајскиот писател и поет Марио Бенедети. Има напишано над 80 новели, многу поеми, есеи и кратки приказни кои се преведени на приближно околу 20 јазици. Бенедети е особено важен за уругвајското општество, особено поради неговата историја како прогоненик и поради неговата отворена критика за време на воената диктатура од 1970-тите години до 1980-тите години.

По веста за неговата смрт, многу уругвајски блогери размислуваа за значењето на неговото творештво. Блогерот на Psicosesion [шпански] опишува што може да се открие во творештвото на Бенедети во однос на турбулентното време во историјата на регионот:

Su escritura refleja los tiempos más difíciles de una Latinoamérica oprimida, por el autoritarismo, donde no se respetaron los derechos humanos, donde deja ver el sufrimiento humano a flor de piel, opresión que hizo que Mario se mantuviera durante largo período exiliado del país.

Pero siempre Mario desde donde cualquier lugar, hacia sentir su voz….jamás lograron callarle.

Габа ен Монтевидео исто така пишува за влијанието на зборовите на Бенедeти врз нејзиниот живот:

Murio benedetti, asi, con solo dos palabras se fue su inspiracion y dejo mil poesias. Mil poesias y una historia que se repetia una y otra vez, como marcada en fuego, en la vida de muchos uruguayos, en mi vida. Benedetti formo parte de mi memoria. Con Benedetti pase noches y dias y encuentros leyendo sus vivencias, su audacia, su historia de hombre comun. Su literatura ha sido parte de mi sangre, de mis entrañas, ha sido como el aire que he respirado para crecer. Y desde siempre mi brujula.

Уругвајскиот блогер Марио Бланко се потсетува на времето кога го запознал Бенедети и на времето кога Бенедети му напишал посвета во една од неговите книги. Бланко е исто така горд што е „tocayo“ (термин кој се користи кога двајца споделуваат слично име) на Бенедети. Всушност, тие ги имаат истите иницијали, „М.Б.“.

Како прогоненик во период од десет години, Бенедети беше во Шпанија, Куба и Перу. Тоа што живееше во многу земји каде се зборува шпанскиот јазик не го направи популарен низ регионот, популарен го направија зборовите и убедувањата кон граѓаните кон останатите земји од Латинска Америка кои ги доживеале истите страдања поради апсолутистичкиот режим.

Неговите литературни дела ги надминаа границите. Исто така и други американски блогери ги споделија своите искуства. Меѓу нив е и Modestamente Humano [шпански] од Гватемала кој напиша:

por dedicar un poema de él que a fin de cuentas decía las cosas tal y como uno hubiera querido pero tal vez no tenía el talento para decirlas de una forma tan clara, tan franca, tan sencilla y tan bella.

Алексеи Телјериас од Доминиканската република на Catarsis Diaria [шпански] напиша: „Марио, ти велиме збогум (само) физички, зашто ти остануваш во нас.“ Зениа Регаладо спомнува дека Бенедети поминал некое време во Куба кога бил прогонет и кога работел во кубанскиот истражувачки центар за јужно-американска и карипска литература (Casa de las Americas) во Хавана.

Перивиан Хуан Карлос де ла Фуенте, кој потекнува од земја во која Бенедети исто така поминал некое време, на Noticias del Interior [шпански] пишува дека уругвајскиот автор целосно го изживеал својот живот:

A estas altura de mi vida, después de tantas muertes y tantos renacimientos, sé que Mario Benedetti vivió de lo que escribió y escribió de lo que vivió. Y sé que fue feliz, por más sospechosa que pueda parecerle esta palabra a algunos despiadados críticos, es decir –como decía Borges y lo repite mi amiga Luz María Sarria- no pasó un solo día sin estar un instante en el paraíso.

Постојат многу мажи во животот на една жена, од првиот до последниот: «татко, дедо, син, брат, љубовник, маж, шеф, колега»…Некои се присутни, други се заборавени, заминати, некои сé уште мистериозно се тука, заробени или страдаат, се менуваат, остануваат; и споени заедно, нивните портрети и придонеси подобро ќе ги отсликаат отколку што би можела таа самата, жената која минува по нивниот пат, во интимни и деликатни приказни, тажни и инспиративни, забавни и скромни, кои се интроспективни и разјаснуваат историски и социјални минати времиња.

Прва на мојата листа на откритија беше Дениз Бомбардие, новинар, новелист, есеист, и медиумска личност од Квебек, добро позната по извонредните известувања и честопати по смислата на хумор која ја користи за критикување. Во «Nos hommes» (1995) таа пишува, како што е цитирано во литературниот блог на Никол Савардс [француски]:

Les hommes sont, dit-elle, des êtres qui nous inspirent sur chacun d'eux, chacun d'eux étant la facette de ce qu'est un autre. De plus, l'homme est cette personne qui nous révèle à nous-mêmes, nous les femmes. Ils sont un peu ce que nous voulons qu'ils soient: amoureux, amants, fougueux, touchants, amicaux, professionnels, séducteurs, parfois cruels, et souvent terrifiés par le pouvoir qu'exerce la femme sur eux. Enfin, ces hommes sont à l'image de ce que la femme veut, croit ou “désespère d'être”.

Камил Лоренс [француски] претставува контроверзен тренд во француската литература, наречен «автофикција», кој што комбинира автобиографија и фикција. Во 2000-та година, ја објави «Dans ces bras-là» («Во тие раце »), која што и ја донесе наградата Фемина, книга која ballerines ou converses ја обожува [француски]:

Les hommes. Quel sujet ! Passionnant. Je regrette d’avoir été une femme en lisant ces lignes. J’aurais aimé être masculin pour mieux comprendre ce qui se passe dans le ventre des femmes face à nous, mais je suis fille, je ne fais qu’aquièscer au chemin chaotique et amoureux de l’héroïne. Car il y a toujours une histoire d’amour avec un homme : qu’il soit père, grand-père, fils, frère, ami, amant, mari, patron, collègue.

Но, мој фаворит е без сомневање My Men (Мојот маж) од Малика Мокедем, алжирска писателка со живеалиште во Франција, каде студираше медицина и долго беше на пракса како нефролог, пред да реши целосно да се посвети на литература. Ќерка на една неука, поранешна номадска фамилија од Јужен Алжир, таа успеа да се избори за својот независен живот против тешките традиции на времето и нејзината фамилија, и преку огромната моќ на нејзината решителност, стана она што секогаш посакуваше да биде. Таа пишува: [Фр]:

Го оставив татко ми да научам како да ги сакам мажите, и заминав на континент сѐ уште непријателски, бидејќи е непознат… Застанав на нивна страна, но и против нив. Тие претставуваа сé што ми беше потребно да освојам со цел да се здобијам со слобода.

La muse agitée, блогерот од книжарницата Валариус е ентузијаст [Фр]:

Voici le « carnet de bal » de Malika Mokkedem, qui déroule le fil de sa vie comme on ouvre un tiroir aux souvenirs. Y sont rangés son enfance de petite fille algérienne qui compte moins que ses frères et à qui on demande d’être la plus transparente possible, son adolescence de jeune fille qui trouve dans les livres et l’instruction une porte ouverte à la liberté, une jeune femme avide d’amour, indépendante et déterminée, une femme construite avec ses blessures, sa culture, sa rage et son besoin viscéral de reconnaissance.
Les hommes de sa vie sont ceux qui ont compté et l’on soutenue, ceux avec qui elle a bataillé, contre qui elle a dormi, pour qui elle a fait l'amour. Leurs traces intimes imprègnent de forces conjuguées et de déceptions cuisantes la vie de l’auteur. […]

Le livre se lit comme un récit de vie, un témoignage, une confidence, une sorte de gifle à l’ordre établi, l’ignorance et la servitude, une vérité toute crue qui n’accuse pas mais enveloppe l’avenir d’un espoir encourageant pour les femmes algériennes. […]

Оваа трка со пречки со која се соочуваат жените не води до големата алжирска новелистка Асија Џебар, која што е и преведувач, снимател и професор по франкофонска литература при Универзитетот во Њујорк, како една од малкуте жени некогаш прифатени на Француската академија. Меѓу нејзините најзначајни дела и ракописи вредни за паметење се L'Amour, la Fantasia (1985), и Femmes d'Alger dans leur appartement (2002). На својот блог Le bateau libre, литературниот критичар Фредерик Ферни пишува за нејзината најнова книга Nulle part dans la maison de mon père («Никаде во куќата на татко ми», 2007) [француски]:

Le titre sonne comme une dénégation et un aveu, il tient sa promesse.
[…]
Grandir, est-ce apprendre à désobéir? Et comment grandir sans (se) trahir? Comment être fidèle à soi sans renier les siens? Assia Djebar a cette phrase: “Se dire à soi-même adieu” que chacun est libre d'interpréter comme il veut.

Она што ги поврзува повеќето алжирски писатели кои пишуваат на француски јазик е нивниот стил, нивното богато и живописно, енергично и никогаш неосиромашено справување со јазикот, како и храброста на нивните ликови. Така, на крај нешто нé одвлекува од судбината на жените, се чувствувам присилен да го завршам ова резиме и да ви го задржам вниманието со книгите на Јасмина Кандра (псевдоним за маж, за да избегне воена цензура за време на граѓанската војна во Алжир)] чиишто Wolf Dreams (1999), The Swallows of Kaboul (2002 година) The Attack и The Sirens of Baghdad (и обете во 2006 година), меѓу другото, имаат за цел «да им дадат на читателите од Западот шанса да го сфатат јадрото на проблемот кој што вообичаено го допираме само на површината (тоа е фанатизам) .

Повеќе за овој фасцинантен автор на овие блогови: Un oeil sur la planète, и Cocola's [француски].

Bubisher: „Книги за децата од бегалските кампови во Западна Сахара“

Bubisher значи „птица што носи добри вести“. Според Roge Blog тоа исто така е и името на поетската книга Saharui. Но, за стотиците деца кои живеат во бегалските кампови во западна Сахара, тоа е името на автобусот полн со книги, објаснува Haz lo que debas.
Гонзало Мур, автор на книги за деца и човекот зад  Bubisher вели:

El Bubisher no lleva ibros regalados o sobrantes, sino un plan de lectura, con 4 o 20 ejemplares por titulo, para un fondo inicial de 1400 libros.

Блогот Abueliki не охрабрува да го прочитаме блогот и да го поддржиме во напорите -  не само со средства туку и преку делење на искуството и учење за извонредниот начин на кој волонтерите се ангажираат во проектот и го сакаат. Меѓу нив има политичари, универзитети, издавачки куќи и обични луѓе.

EL PAJARO QUE TRAE LA BUENA SUERTE од Irene Bailo на Vimeo.

Блогот Kalandra објаснува повеќе:

Además de libros en castellano, donados por editoriales como KALANDRAKA, el Bubisher también incorpora una selección de literatura infantil y juvenil en árabe, lo que afianza los lazos de la multiculturalidad. Frente a la carencia de libros y de espacios de lectura, el Bubi supone “una biblioteca abierta y que se acerca a los lectores”, tal y como ha expresado Gonzalo Moure. Una biblioteca rodante, en constante movimiento

Дали сакаш да волонтирате за Bubisher? Можеш да и се придружиш на 120 Bubusher friends иницијативата со нивните партнери со училници или училишта за да помагаш при собирање на средства или самиот можеш да донираш книги или средства. Исто така можеш да ги преведуваш нивните материјали од шпански на други јазици за да ги покажеш на својата околина. А можеш да направиш и повеќе: да посетиш некој од бегалските кампови како волонтер и да читате заедно со децата.

Како заклучок, сакам да го цитирам креаторот на Bubisher Гонзало Мур, односно неговата дискусија за литературата и книгите:

Eso es la literatura: corazones que no dejan de latir, pensamiento sin la barrera del tiempo. El corazón del abuelo latiendo en nuestro pecho. El aliento de Homero en nuestros oídos. Leer es vencer al tiempo, tener mil corazones.

23 Април е Светскиот ден на книгата организиран од УНЕСКО – и покрај тоа што тимот на Global Voices сака блогови, не значи дека ги имаме заборавено другите форми на пишаниот збор! Всушност, бидејќи мислиме дека читањето литература е многу добар начин да се научи за некоја култура, имаме интересен предизвик за сите придонесувачи и читатели на Global Voices, како и за блогерите насекаде.

Предизвикот на Global Voices е:

Доколку сакате да дознаете што да читате од Виетнам, Боливија, Мозамбик или Нов Зеланд или било која друга држава, само прашајте во делот за коментари! Некој сигурно ќе ви даде предлог.

Доколку имате предлог за некоја книга која мора да се прочита од вашата земја, исто така оставете коментар подолу.
Откако ќе ја прочитате вашата книга (и напишете пост!) известете не – би сакале да дознаеме што сте научиле од вашата книжевна експедиција.

Слободно користете ги фотографиите од овој пост за да ја раширите информацијата за Предизвикот на Global Voices да се прочита книга!

Во земја во која луѓето купуваат повеќе пиво и спортски списанија одошто книги, каде што се зборуваат повеќе јазици (не само шпански) и каде што значителен број од населението е неписмено, овој контекст на сплет на околности е предизвикувачки за секој писател. Во земја каде што книгите не се “ослободени од данок”, децата не пројавуваат ентузијазам кон идејата да се бават со пишување на литература професионално. Повеќето од авторите се соочени со сериозни потешкотии во своите обиди да објават книга, а уште потешко е истовремено да го направат тоа да биде профитабилно. Авторите често работат како новинари, аналитичари, инженери и паралелно на тоа- редовно пишуваат. Само мал број од нив се вистински професионални писатели - кои се бават само со пишување, од кои многу не се ниту познати локално.

Меѓутоа, преку блогирањето, тие најдоа нова можност да се изразат, да ги споделат своите дела и да го промовираат овој интерес во Гватемала, особено преку поезија и кратки раскази и приказни.

Поезијата е пионер во уметноста на блогирањето, Пабло Бромо (Pablo Bromo) на неговата Bicicleta [шпански] блогира уште од 2005-та година. Други поети што блогираат се Алејандро Маре (Alejandro Marré) преку Marré v. Marré [шпански], Алан Милс (Alan Mills) и неговата страна revolver [шпански], Џерардо Сандовал со “Palabras Mayores” и Арнолдо Галвез (Arnoldo Gálvez) со “Tercer Perfil” [шпански].

Новелистот Роналд Флорес (Ronald Flores) има свој домејн, каде што покрај неговите дела можат да се најдат и критики, предлози, сугестии и дури и коментари за интернационално познати книги.

Секој четврток можете да ја прочитате и да дадете коментар на колумната на Маурис Ечевериа (Maurice Echeverría), млад, но многу успешен гватемалски писател – преку Buscando a Syd [шпански].

Можете да ги читате делата на Клаудија Навас (Claudia Navas) на овој блог Ordinaria Locura [шпански] или на колективен блог наречен Panoptico Literario [шпански], Винстон Гонзалез (Wingston González) [шпански] млад гватемалски писател штотуку го започна својот блог ALFILER [шпански], колективен проект за електронски книги и критики со блогот LIBROS MINIMOS [шпански](мали книги), каде што многу од писателите-блогери ги споделуваат своите публикации и дела и исто така коментираат на својот блог.

Тоа што е важно да се нагласи е употребата на технологијата и кибер-просторот, како пример блоговите за да се промовира културата, каде што можат да привлечат млади читатели и истовремено да ги споделат своите идеи со светот. Секој од овие автори има барем по една објавена книга и имаат по неколку награди за литература и книги. Тие ја користат блогосферата да ги споделат своите дела и се комплетно отворени кон критики за да развијат нова, слободна култура во Гватемала и да му дадат на светот до знаење што сакаат да направат со своите блогови.

Дали знаевте дека повеќето глуви луѓе го сметаат јазикот со знаци за нивен прв јазик, а јазикот за пишувањето за нивен втор? Јас не знаев, но благодарение на илјадниците видеа поставени од членови на заедниците на глуви луѓе од целиот свет, научив за ова и за други прашања со кои не бев запознаена. Интернационалната недела за подигнување на свеста за глувите се случува во последната недела од септември, па затоа за време на оваа недела ќе прикажуваме видеа од и за заедниците на глуви од целиот свет и се надеваме дека следниве видеа ќе бидат одличен почеток за ваше запознавање за оваа состојба и оние кои живеат со неа.

Ова видео доаѓа од Манос Куентера (раце кои раскажуваат приказна) од Аргентина. Тие го искористуваат националниот ден на глувите во Аргентина за да и раскажат на својата публика на аргентински знаковен јазик и шпански титлови дека тие наскоро ќе издадат книги со приказни на знаковен јазик за глувите деца. Во делот за коментари на овој шпански телевизиски клип, кој прикажува група од луѓе кои преведуваат бестселери и класици како Хари Потер, Ромео и Јулија и други книги на шпански знаковен јазик, ЈуТјуб корисниците објаснуваат како глувите луѓе имаат проблеми со читање, бидејќи користениот јазик не е сличен на јазикот кој тие го користат секојдневно за комуникација.

Јазикот со знаци не е универзален и зависи од говорниот јазик. Повеќето земји имаат свои адаптации и понекогаш, како што е случајот со Велика Британија и САД, знаковните јазици се комплетно различни, иако двете земји имаат ист говорен јазик. Повеќе информации за користење знаци може да најдете тука, а на ова видео, ЈуТјуб корисникот мергфкт, ни раскажува на англиски за историјата на АЗЈ (американскиот знаковен јазик) и генерално за заедницата на глуви луѓе.

Во мојата поранешна статија за Глобал Војсис Бугарија, Македонија: Војна за историјата преку блогови, ги претставив спротивставените ставови на нашите две земји и нивното влијание на локалната блогосфера, која се претвори во бојно поле за блогерска војна која нема крај. Но, изгледа дека македонските и бугарските блогери не се способни само за постојано непријателство, туку и за градење патишта помеѓу луѓето во двете земји – нешто кое сега за сега е многу тешко за нивните влади.

Македонскиот блогер Мечето Ушко, револтиран од бесцелната вербална престрелка помеѓу Бугарите и Македонците, ги постави темелите на иницијативата „Со литературата против балканскиот провинцијализам“:

Она што се случува на Блогерај [македонска платформа за блогирање] повеќе не е НАЦИОНАЛИЗАМ, туку ПРОВИНЦИЈАЛИЗАМ.

[…]

Да направиме мала ретроспектива.

На блогерајот се си почна нормално. Како што треба. Се појави една група на блогери кои почнаа да пишуваат она што сакаа да пишуваат. Живееме во ерата на слободата на размислувањето и говорот. Ниту еден говор ниту едно размислување не е страшно и опасно додека во себе не содржи елементи на омраза, геноцид и нетолеранција. Секој збор изговорен надвор од уличниот вокабулар е доволен само по себе за дискусија и анализа.

Се појави контра група на блогери, со иста перцепција и начин на делување во спротивен правец. Се појави онаа исконструирана блог пропаганда од НАШИОТ СОСЕД, која наиде на голема осуда од секој разумен човек, но крена толку голема прашина што никако да слегне и да се прочисти слободниот видик.

Блог провинцијализмот продолжи да се користи како метод на себепромоција, се појавија еден куп полуписмени и будали тапоглавци кои продолжија да плукаат каде стигнат. Никој не може да побегне од тоа без разлика каде се наоѓа. Сета тоа однесување станува, смешно, комично, фарсично и банално. Имате еден блог со преку 7 500 коментари на еден пост. Се прашувам какви ли се тие луѓе кои пишуваат и коментираат на такви текстови. Но тоа се најчесто луѓе кои никојпат не читаат, а уште помалку размислуваат.

Се појави и петиција со која се бараше од сопственикот на овој блог сервис (blog.com.mk) да им забрани пристап на сите кои пишуваат, она што на нив не им се допаѓа.

Забораваме дека интернетот е глобален медиум и дека практично многу тешко е да се цензурира или нешто забрани. Потпирајќи се на прозорчињата од своите затворени соби, светот го гледаме само преку она што може да го видиме додека го отвораме и затвораме прозорчето. До каде допира видикот на тоа видно поле до таму гледаме. Не сакаме да погледнеме подалеку, нанапред во иднината, а го имаме компјутерот пред нас. Не ли е тоа пардокс? Со интернетот светот ти е на дланка, а ние не сакаме да погледнеме во него. Не сакаме да го прифатиме влијанието од западните демократии. Ги гледаме само негативните работи, позитивните како и да не постојат. Затворени сме не само во својата држава, туку и своите градови, маалски се затворивме.

Сета работа е по трагична што вакво однесување се оправдува и од либералните и интелектуални кругови на овој блогерај, кои не можат никако да го прифатат фактот дека светот е променет и дека сите ние сме исти во една голема чекална во која чекаме негде да не примат. Запамтете, се што правите и ви прават останува. Се што ќе кажете и напишете. Не можете нешто што ви е пред очи да се правите дека не го гледате. Тоа е пред вас и треба да се борите да го промените, зошто ќе им го оставите како бреме на потомците.

Затоа во наредните неколку денови, како израз на мој револт кон сета таа провинциско - шовинистичка фарса, на овој блог ќе се појават раскази од познати бугарски писатели и уметници. Да го дигнеме гласот на разумот.

Гласот на културниот и образованиот човек, може и мора да биде погласен од гласот на балканскиот шовинизам.
Почнува новата ера, ера на ЛИТЕРАТУРНИОТ НАЦИОНАЛИЗАМ.
СО ЛИТЕРАТУРАТА ПРОТИВ БАЛКАНСКИОТ ПРОВИНЦИЈАЛИЗАМ
Затоа што минатото не може да ја победи иднината!
Затоа што омразата не може да ја победи љубовта!

Константин Павлов веќе покрена слична иницијатива од бугарската страна. Во блог наречен „Лозари-Винари“, конкретно направен за оваа цел, тој претставува млади македонски автори на бугарската публика. Но Павлов не застана на тоа. Тој беше првиот кој објави на хартија и на сопствен трошок еден современ македонски автор. Зборуваме за Алекс Букарски – еден од најреномираните млади автори, публицисти и блогери. На Букарски ми беше доделена награда за најдобра дебитантска прозна книга во Македонија во 2006 година. Неговите кратки приказни и и книги се многу популарни помеѓу помладата генерација Македонци. Неговиот блог е еден од најавторитетните и може да се пофали со најголем број на посетители во Македонија, и можеме оправдано да кажеме дека е помеѓу неформалните лидери на блогерската заедница таму. Има учествувано во голем број на дискусии за културни и социјални проблеми. Извесно време пишуваше за македонскиот неделник „Неделно Време“ каде што имаше колумна за проблемите на младите, културата и литературата во Македонија.

Иако Букарски и Павлов имаат различни мислења по многу прашања, помеѓу нив се разви пријателство кое доведе до издавањето на дебитантската збирка кратки раскази на Букарски наречена „Луѓе на кои не им се отвора падобранот“ на бугарски јазик. Настанот го привлече вниманието на бугарската блогерска заедница. Реакции и коментари за промоцијата на книгата се појавија на околу 40 од најавторитативните блогови во Бугарија.

Блогерот Петер Добрев пишува:

[…] Наместо да мрмориме дека не постои држава наречена Македонија и дека јазикот кој таму се зборува е всушност бугарски, можеме да се обидеме да дознаеме нешто повеќе за дотичната Македонија. Да видиме какви би можеле да бидат луѓето кои таму живеат. А не како финиот студент од Слободниот Универзитет во Варна да прашуваме дали луѓето таму се христијани. Можеби би можеле да направиме некоја културна размена и да се зближиме. Бидејќи без разлика колку се слични нашите корени, тие станале доста заплеткани.

Значи…секој нормален Бугарин кој не е обврзан да биде историчар туку се интересира за Македонија, за која Слави [познат бугарски шоумен] измислува глупави вицеви, може да ја погледне книгата на Алекс Букарски „Луѓе на кои не им се отвора падобранот“. Книгата е веќе достапна на бугарскиот пазар…

[…]

„Луѓе на кои не им се отвора падобранот“ е токму за вистинскиот живот. Во неа нема храбри херои, убави девојки, го нема дури ни Бојко Борисов [градоначалник на Софија познат по своето мачо однесување и популарен помеѓу луѓето]. Меѓутоа, во книгата има маалски пијаници, студенти-дркаџии, мали гејмерчиња од „Сајбер” [интернет кафе во Битола], мизерни мали циганчиња и стари тетки во менопауза. Јазикот е живописен, сликовит исто како да го слушате во маалото. Во оригинал не е дури ни на литературен македонски јазик, туку на битолски дијалект. Во преводот на Константин Павлов дијалогот ја задржува својата бистрина без да изгуби од македонскиот вкус.

Книгата, промоцијата и авторот навистина вредат.

Промотивен постер за книгата
Слика: http://komitata.blogspot.com

Навистина книгата на Букарски и претстави на бугарската публика една непозната Македонија. Благодарение на неа, надворешниот набљудувач може да се ориентира во македонската сегашност која инаку останува необјаснива за нив. Затоа не е чудно што претставувањето на книгата имаше успех без преседан. Во преполната просторија, покрај студентите, блогерите и авторите, беа и претставниците на голем број медиуми од традиционалните медиуми.
(Видео запис од презентацијата на бугарски и на македонски: Букарски во Бугарија 1, Букарски во Бугарија 2 . Извор: http://bukarski.blog.com.mk/)

Делата на Букарски добија многу позитивни критики од бугарските колеги. Реномираниот писател Богдан Русев пишува дека „во своето најдобро издание прозата на Букарски е толку моќна и полнокрвна што се чини како да притиска да избега од страницата и да те удри по нос.“

Интересен е фактот дека содржината на книгата е лиценцирана под условите CC 2.5 – ова досега се нема случено во Бугарија. Можеби овој чекор е почеток на нова ера за дистрибуцијата во Бугарија, ако други автори го следат овој чекор.

Во наредните денови од престојот на Букарски, интервјуа со него се појавија во водечките печатени медиуми. Гостинот се појави на голем број добро познати ТВ емисии.

Можеме да речеме дека со неговата иницијатива, Константин Павлов придонесе повеќе кон подобрувањето на бугарско-македонските односи и приближувањето на луѓето од двете земји отколку бугарските и македонските влади од последниве години.