Неодамна, узбекистанскиот веб сајт УзМетроном рашири информација за можно убиство на Хасан Садулоев, зет на таџикистанскиот претседател Рахмон. Хасан се смета за еден од најбогатите и најмоќните луѓе во денешен Таџикистан. Според веб сајтот, Хасан бил застрелан од неговиот внук на 2 мај и починал во болница во Германија на 8 мај. Информацијата беше објавена и од многу други угледни агенции за информирање, а подоцна и од блогерите. Последниве две недели ова беше една од главните теми за дискусија во таџикистанското општество. Меѓутоа, сѐ уште е на ниво на озборување и никој нема веродостојна информација со што би ја потврдил или негирал веста.

Сите се заинтересирани да добијат информација за оваа приказна. Тојвар вели дека Хасан е најпопуларниот човек во Таџикистан [tj]:

Секој ден илјадници луѓе бараат новости за него и го дискутираат неговото можно убиство. Неколку медиуми имаат готови написи со спротивни мислења и различни сценарија, броејќи ги деновите кога озборувањата ќе искочат точни или лаги.

Иан на Преку реката ја поврзува приказната за Хасан со неговиот бизнис, со најпрофитабилниот дел од него Талко, топилницата за алуминиум:

RFE/RL цитира неколку лојални вработени кои велат дека го виделе „пред само половина час“ и дека „фала му на Господ, тој е во добра состојба“. Меѓутоа, не постои јавен знак од него и тој не го придружуваше Рахмон во Казахстан, а не присуствуваше ни на парадата за Денот на Победа за првпат оваа година.

Во друг пост Иан продолжува да ја следи оваа приказна со преведување извадоци од постот на таџикистански јазик од Андеша и се обидува да покаже каков разговор може да се случи на кујнските маси насекаде низ Таџикистан:

Не верувам во овие приказни, но имам неколку прашања. Зошто Рахмон за првпат во историјата на нашата независна држава не присуствуваше на прославата за 9 мај. Зошто Хасан Садулоев не патуваше во Казахстан со Рахмон? Зошто државата не се обидува да ги негира озборувањата со покажување на здравото тело на Дадулоев на луѓето?

Срасов, новинар од Казахстан известува [ru] на неговиот блог дека вестите за можното убиство на Гасан може да се „лажни“ за да ја дискредитираат посетата на Рахмон на Казахстан.

Бев уверен во амбасадата на Таџикистан [во Казахстан] дека информацијата е неточна, раширена на интернет од страна на „непријателите на претседателот“ со цел да ја нарушат неговата репутација. Нема никаква врска со реалноста, ми рекоа.

Исто така, њуеурасиа вели дека најверојатно е “лага“ со цел да се дестабилизира политичката состојба во државата. Авторот нема вистински докази, но се потпира на разговори што тој ги имал со неговите пријатели и колеги.

Се надевам дека Хасан е жив, бидејќи смртта на таков човек не останува без последици. Мислам дека оваа информација беше раширена против информацијата за Талко и легалните исплати за судењето, со цел да се дестабилизира политичката ситуација во државата. Бидејќи Хасан е еден од главните актери во овој процес, приказната за неговата смрт ќе биде одличен акцелератор на политичката дестабилизација.

Ако искочи дека озборувањето е неточно, тогаш тоа ќе биде “најдобра лага на годината“, изведена од сите медиуми во Таџикистан.

Градоначалникот на Душанбе и Претседателот на Горниот дом на таџикистанскиот парламент на Таџик, Мамадсаид Убаидулоев предложија необичен начин за собирање на средства за конструкција на Рогун хидроцентрала – еден од најголемите енергетски проекти во Таџикистан. Тој ги пресмета сите плати на жителите на Душанбе и извлече заклучок дека доколку сите вработени луѓе во градот се откажат од половина од своите неделни плати во месец мај и јуни, ќе се соберат 10 милиони УСД. За обезбедување на електрична енергија наводно ќе бидат потребни уште 1 билион УСД, но всушност никој не ја знае точната сума на пари кои се неопходни за завршување на конструкцијата.

Апелот на градоначалникот беше одговор на неодамнешниот годишен говор на претседателот Рамон во парламентот. Тој ја нагласи важноста на Рогун хидроцентралата како средство за независност на државата во снабдувањето со електрична енергија. Kуршед го цитира [rus] претседателот:

“Овде јас ја користам можноста да се обратам до секој граѓанин на земјата кој ја сака својата родна земја — и особено до професионалните градежни работници и инженери — да земат активно учество во изградбата и да допринесат во независниот електричен систем на земјата”.

Луѓето се надеваат дека ова нема да се претвори во “волонтерска-принудна” кампања. Сепак, без изненадување, сите членови на парламентот и оние кои работат во канцеларијата на градоначалникот веќе се откажаа од своите плати во прилог на Рогун.

Ова покренува едно фер прашање: Како овие луѓе ќе живеат и ќе ги прехранат своите семејства следниот месец? Корупција, тоа е најверојатно одговорот. Просечната месечна плата не надминува 50 УСД – па така не е голема работа да се загуби една плата но да се задржи работното место, кое може да ви донесе неколку пати повеќе пари. Можеби, нивото на корупција ќе се зголеми во следните месеци.

Kоршид Бакшајеш размислува дека сите други владини организации ќе го следат овој пример:

Набљудувачите сметаат дека Душанбе направи вакво обраќање имајќи ги во обѕир минатогодишните [енергетски] кризи се сѐ уште свежи  во сеќавањата на луѓето и би можеле да испровоцираат нивно активно учество. И покрај тоа, со 60% oд нацијата која живее под линијата на сиромаштија, оптимизмот на владата би можел да се соочи со недостиг на ентузијазам кај масите.

Kоршид исто така дава еден интересен факт:

Ова не е прво обраќање на владата до нацијата за барање на средства во добротворни цели. Во 1990тите многу граѓани на Таџикистан земаа учество во Сангтуда -1 конструкција на брана, но бетонските фигури не беа никогаш откриени. 75 % oд конструкцијата сега е финансирана од Рускиот монопол РАО-УЕС.

Само да потсетам — конструкцијата на Сангтуда-1 сѐ уште не е завршена. Само една турбина беше пуштена во употреба оваа зима, додека останатите се очекува да бидат пуштени до крајот на оваа година.

Дарвиш е ироничен околу иницијативата на градоначалникот и вели дека би било подобро владата да жртвува пари од нивните банковни сметки отколку да моли за 10 милиони УСД од сиромашните луѓе. Сепак, тој се плаши дека луѓето нема да кажат “не”:

Луѓето од Таџикистан се многу пријателски расположени; тие никогаш не велат “не” ако некој им побара нешто. Таџикистан е рај за оние што бараат милостина. Како да ја затворат вратата овој пат?

Речиси е невозможно да се има профитабилен бизнис во Таџикистан доколку се придржувате кон сите правила и прописи утврдени од државата. Луѓето огорчено се шегуваат дека најлесниот начин да се стане богат човек е да се стане владино лице или лице блиско до владата. Можеби тоа е вистина, бидејќи ви дава еден вид на „имунитет“на проверките, конкуренцијата и можното гонење – колку повисока позиција имате, толку повеќе може да добиете.
Нова Евроазија го резимира истражувањето на Агенцијата Авеста Њуз за најбогатите луѓе во Таџикистан:

Ако сте богат човек кој живее во Таџикистан, тоа значи дека или сте (1) владино лице, (2) поранешно владино лице, (3) бизнисмен кој затајува данок, (4) естрадна ѕвезда, или (5) шверцер на дрога. Ако не сте владино лице, а сте богат, тоа значи дека имате „криша“ („грб“, односно заштита од некое владино лице).

Извештајот покажува – а тоа е релативно точно – дека дури и за да се стане популарна естрадна ѕвезда треба да се има неофицијална поддршка од некој во владата. Во еден друг напис Нова Евроазија разговара за бизнисот во Таџикистан:

Твојот „криша“ може да биде криминалец, висок службеник во владата, особено во агенциите за спроведување на законот или воен водач. Подобро е да се има „криша“ во службите за спроведување на законот или од владата бидејќи криминалците и поранешните воени команданти повеќе не се толку влијателни во Таџикистан [сега].

Тојвар дава мислење [taj] за „списокот на најбогатите Таџикистанци“:

Владините претставници на Таџикистан никогаш не го откриваат своето богатство и велат дека живеат од нивната официјална месечна плата – 200 долари – иако ова не е доволно во главниот град. Моeто прашање: Зошто тие да имаат толкаво богатство, а јас да бидам емигрант на работа во Русија?

Да бидеме искрени, треба да се признае дека оние што сега засега уживаат во придобивките, ги демне постојан ризик да им пропадне бизнисот со секој нов развој на настаните при распределбата на имот меѓу елитите; без оглед на тоа колку е влијателен твојот заштитник во владините структури, може да го изгубиш и имунитетот и имотот. Минатата недела, еден од најуспешните бизнисмени во Таџикистан – Маруф Орифов беше осуден од Врховниот суд на 8,5 години затворска казна и му беше конфискуван имотот поради наводно нудење поткуп и даночно затајување. Тој беше сопственик на најголемиот малопродажен синџир „Орима“ во Душанбе.

Џон Мушара во Таџикистан џурнал го опишува неговото искуство од шопингот во Орима, додека Равшан мисли [rus] дека одлуката на Врховниот суд била премногу сурова и негативно би влијаела врз климата за инвестирање во земјата. Во секој случај, многумина во Таџикистан се сомневаат дека ова судење не е ништо друго туку напад со намера да се преземе нечиј туѓ лукративен бизнис. Таџекономи го дели [rus] ова мислење и елаборира:

Главната интрига овде е – кој ќе ја приватизира Орима? Доколку процесот навистина бил монтиран со цел да се преземе синџирот „Орима“, идниот сопственик (или заштитникот на тоа лице) би можел да се смета да мозок на тој монтиран судски процес. Доколку процесот е навистина монтиран, кој би имал толкава моќ и средства за манипулација на органите за спроведување на законот?